|
Service & Info » Proefschriften » Catalogus » Rechten beeld LUP Proefschriften: Rechten beeld
Onderstaande tekst geeft inzicht in de activiteiten die benodigd zijn om rechten te vergaren op van materiaal afkomstig van anderen.
Herkomst tekst: De Stichting Beeldrecht 'Beeldrecht: Informatie voor gebruikers, mei 2003'
Informatie voor gebruikers
Kunst en de Auteurswet
De Stichting Beeldrecht
De gebruikers
Rechten en plichten van de gebruiker
Meer informatie
Aanvraag en gebruik van beeldmateriaal
Informatie voor gebruikers
Kunst en de Auteurswet
De kunst
Kunst is niet meer weg te denken uit onze dagelijkse omgeving. We zien kunst waar we ook kijken. In de huiskamer, op de zaak, op de televisie. In kranten, bladen, agenda's en brochures. Kunst is overal.
De kunstenaar
Er is zoveel kunst om ons heen, dat we bijna zouden vergeten dat alles wat we zien eens door iemand is gemaakt. Toch is er altijd een kunstenaar die tijd, energie en bezieling in het werk heeft gestopt. Zou het niet al te makkelijk zijn, als dat zomaar door iedereen kon worden gebruikt? Is het niet meer dan redelijk dat de kunstenaar daar iets voor vraagt?
De Auteurswet
Om te voorkomen dat kunst geheel vrijblijvend kan worden gereproduceerd, is in 1912 de Auteurswet opgesteld. Daarin staat dat alleen de maker van een kunstwerk het recht heeft om dat werk te publiceren (openbaar te maken) of reproduceren (te verveelvoudigen). Wie kunst wil gebruiken, is wettelijk verplicht om de maker toestemming te vragen. Want alleen de maker, en niet de eigenaar, kan toestemming geven. Wanneer de maker is overleden dan berust dit recht bij de erven van de maker. Dit duurt tot 70 jaar na zijn/haar dood. Voor het gebruik van het werk heeft de kunstenaar (of hebben de erven) ook recht op een financiële vergoeding.
naar boven
De Stichting Beeldrecht
De organisatie
(Stichting) Beeldrecht is sinds 26 jaar gespecialiseerd in auteursrecht. Bestuur en organisatie bestaan o.a. uit kunstenaars en juristen. Beeldrecht regelt auteursrecht professioneel maar zonder winstdoelstelling. In het belang van de maker, en voor het gemak van de gebruiker.
Vele kunstenaars hebben ons een exclusieve volmacht gegeven om hun auteursrecht te behartigen en te exploiteren.
De aangesloten kunstenaars
Beeldrecht vertegenwoordigt meer dan 50.000 visuele kunstenaars uit alle delen van de wereld. Naast schilders en beeldhouwers (zgn. beeldende kunstenaars) zijn dit o.a. (interieur-) architecten, ontwerpers, illustratoren, fotografen, keramisten, edelsmeden en cartografen.
De diensten
Beeldrecht verleent gebruikers toestemming voor de reproductie van visuele werken. Voor dit gebruik wordt een auteursrechtvergoeding berekend. Deze vergoeding wordt geïncasseerd en - na inhouding van een administratievergoeding - aan de kunstenaar uitgekeerd.
Bij het werken in opdracht kan Beeldrecht optreden als bemiddelaar. Beeldrecht zorgt desgewenst voor een helder contract. Voor het gemak van de opdrachtgever en in het belang van de kunstenaar.
Voor beeldmateriaal kan Beeldrecht niet zorgen.
naar boven
De gebruikers
Tot onze klanten behoren uiteenlopende organisaties die op welke manier dan ook kunst exploiteren. Denkt u aan uitgevers van boeken, posters en/of kalenders en musea. Maar ook scholen, bedrijven, overheid, VVV's, televisieomroepen en reclamebureaus.
Toestemming
Voor ieder gebruik van een kunstwerk dient door de gebruiker vooraf toestemming te worden gevraagd. Dit verloopt via een aanvraagformulier voor toestemming. Tegelijk met dit formulier wordt een proefdruk of (wanneer dit niet aanwezig is) een digitaal concept toegezonden. Behandeling van een standaard aanvraag voor binnenlandse kunstenaars zal 2 weken in beslag nemen. Aanvragen voor buitenlandse kunstenaars en kunstenaars uit de 'Kunstenaarslijst Bijzondere Voorwaarden' minimaal 3 tot 4 weken. Bij toestemming krijgt de gebruiker een schriftelijke bevestiging met hierin de juiste copyrightvermelding die in/op de uiting geplaatst moet worden en onder welke voorwaarden de toestemming is gegeven. Na reproductie moet de gebruiker aan Beeldrecht twee bewijsexemplaren sturen.
Vooraf toestemming via een contract
Toestemming kan ook geregeld worden via een contract. Dit is alleen bedoeld voor regelmatige, grote gebruikers, die als het ware een abonnement op Beeldrecht nemen. Zij hoeven niet meer per geval toestemming te vragen. De toestemming wordt dus vooraf gegeven, uiteraard onder voorwaarde van de juiste copyrightvermelding. Dit geldt echter alleen voor zgn. 'binnenwerk' (reproducties in een boek). Voor omslagen ('covers') of andere uitingen als websites, kaarten, T-shirts, moet altijd apart en vooraf toestemming gevraagd worden.
Voor grote gebruikers hanteren wij bovendien grootgebruik kortingen. Voor veel branches hebben wij contracten op maat. Ook bij een contract moeten twee bewijsexemplaren worden opgestuurd!
Toestemming buitenlandse kunstenaars
Beeldrecht is aangesloten bij de Confédération Internationale des Sociétés d'Auteurs et Compositeurs, afgekort CISAC. Dit is het samenwerkingsverband van vergelijkbare organisaties over de hele wereld. Van Australië tot Rusland. Van Japan tot de Verenigde Staten. Bij Beeldrecht kunt u terecht voor het gebruik van kunst uit 30 verschillende landen. Alle aangesloten kunstenaars staan vermeld in onze ledenlijst, die u bij ons tegen een kleine vergoeding kunt aanvragen.
De tarieven
De tarieven die Beeldrecht hanteert zijn internationaal afgestemd. De hoogte wordt in belangrijke mate bepaald door het doel van gebruik. Zo kent de categorie 'reclame' een hoger tarief dan 'redactioneel gebruik'. Verder hangt de vergoeding af van: medium, oplage, afmetingen of - bij televisie - de duur van de uitzending. Voor non-profit organisaties (o.a. kunstinstellingen, educatieve instellingen en kerken) gelden kortingen.
Gratis gebruik / gebruik zonder toestemming?
Gratis gebruik in overleg met de aangesloten kunstenaar is niet zonder meer mogelijk. De bij Beeldrecht aangesloten kunstenaar kan dit niet zelfstandig beslissen, daar hij/zij Beeldrecht een volmacht heeft gegeven om de exploitatie te regelen. De kunstenaars moet een schriftelijk verzoek indienen bij Beeldrecht. Slechts wanneer Beeldrecht hiervoor schriftelijk toestemming heeft gegeven, mag u het betreffende werk gratis afbeelden.
Gebruik zonder toestemming is pas 70 jaar na het overlijden van de maker mogelijk. Vanaf dat moment kan het werk vrij worden gebruikt. Voorzichtigheid is echter geboden: in sommige landen gelden andere termijnen.
Nog een speciaal geval is het citaatrecht. Binnen zekere grenzen mag men zonder verplichting een afbeelding gebruiken als citaat. Zolang de afbeelding ondergeschikt is aan het betoog waarin het is opgenomen en niet dient ter versiering. Neem bij twijfel contact op met Beeldrecht.
naar boven
Rechten en plichten van de gebruiker
Toestemming geldt voor specifiek gebruik.
Toestemming voor gebruik van een werk betreft uitsluitend het betreffende - aan Beeldrecht opgegeven - doel. Voor elk ander gebruik moet opnieuw toestemming worden gevraagd. Bovendien moet opnieuw een auteursrechtvergoeding worden betaald. Dit geldt ook voor herdrukken en vertalingen van boeken.
Het bovenstaande is ook van toepassing op werk dat in opdracht is geproduceerd. Wordt het werk bijv. gereproduceerd zonder dat de reproductie een vanzelfsprekend onderdeel van de opdracht is, dan komt Beeldrecht aan de orde. Dit betreft ook een reproductie in/op een ander medium dan waarop de opdracht betrekking had.
Denkt u aan een uitgever die een kunstenaar opdracht geeft om een boekomslag te illustreren. Als de illustratie later ook wordt gebruikt voor een kalender, dan zal de uitgever eerst toestemming moeten vragen aan Beeldrecht.
Het persoonlijkheidsrecht
Het is denkbaar dat een aanvraag voor toestemming niet kan worden ingewilligd. De maker kan zich namelijk verzetten tegen een publicatie, door zich te beroepen op het persoonlijkheidsrecht. Bijvoorbeeld als de kunstenaar zich niet met het doel van gebruik kan verenigingen.
De controle
Beeldrecht adviseert, organiseert en administreert. Maar wij hebben ook een controlerende functie. Want er wordt wel eens werk afgebeeld, zonder dat met het auteursrecht rekening is gehouden. Meestal treffen wij dan alsnog een passende regeling met de gebruiker. In het uiterste geval ziet Beeldrecht zich genoodzaakt juridische stappen te nemen.
naar boven
Meer informatie
Wilt u meer weten over het gebruik van kunst van een kunstenaar aangesloten bij Beeldrecht of wilt u zich nader oriënteren over de mogelijkheden van een contract, neemt u dan contact op met Beeldrecht, postbus 75982, 1070 AZ Amsterdam. Telefonisch zijn wij tijdens kantooruren bereikbaar op 020 589 18 40. Via e-mail info@beeldrecht.nl.
Wilt u weten welke kunstenaars zijn aangesloten om te bepalen of u toestemming moet vragen, dan kunt u de ledenlijst bestellen. Deze kost, inclusief verzendkosten, € 7,50. U kunt dit bedrag overmaken op rekeningnummer 67.08.37.989 o.v.v. Ledenlijst en uw postadres. Wij sturen u de ledenlijst (aangevuld met supplementen en de Kunstenaarslijst Bijzondere Voorwaarden) dan zo spoedig mogelijk toe.
Indien u beschikt over Internet kunt u bovendien via www.beeldrecht.nl uitgebreide informatie vinden over Stichting Beeldrecht.
De 'Beeldrechtwijzer' is een boek dat antwoord geeft op de meest uiteenlopende vragen over auteursrecht. Geschreven voor kunstenaars, tijdschriftenuitgevers, boekuitgevers, opdrachtgevers etc. Uitgegevens door SDU ism Beeldrecht. U kunt het bij Beeldrecht bestellen door € 18,50 (inclusief verzendkosten) over te maken op rekeningnummer 67.08.37.989 o.v.v. Beeldrechtwijzer en uw postadres. Wij sturen u het boek dan zo spoedig mogelijk toe.
Op de site www.auteursrecht.nl vindt u praktische achtergrond informatie. Over auteursrechten, maar ook over naburige rechten. U vindt er tevens links naar verwante organisaties.
naar boven
Aanvraag en gebruik van beeldmateriaal
Toestemming
Het auteursrecht beschermt de rechten van auteurs over hun werken van wetenschap, letterkunde of kunst. Voor ieder gebruik van een (kunst)werk dient daarom vooraf toestemming te worden gevraagd wanneer de maker van het afgebeelde werk minder dan zeventig jaar geleden is overleden. Deze toestemming is te verkrijgen bij Stichting Beeldrecht, die de rechten van meer dan 50.000 kunstenaars - beeldende kunstenaars, maar ook architecten, ontwerpers, illustratoren, cartografen en fotografen - overal ter wereld vertegenwoordigt.
Verkrijgen van toestemming
Bij de Stichting Beeldrecht is een aanvraagformulier voor toestemming te verkrijgen (adresgegevens Beeldrecht, zie bijlage). Dit formulier wordt ingevuld, vergezeld van een proefdruk of concept, en vervolgens aan Beeldrecht geretourneerd. De afhandeling duurt vervolgens rond de twee weken bij werk van Nederlandse en drie tot vier weken bij dat van buitenlandse kunstenaars.
Verleent Beeldrecht toestemming, dan ontvangt de aanvrager een bevestiging met:
- de copyrightvermelding
- evt. voorwaarden (bijvoorbeeld m.b.t. lay-out)
- een prijsindicatie of nota
Als de maker van het af te beelden werk niet bij Beeldrecht is aangesloten moet de toestemming direct bij de maker, bij zijn of haar erven of bij een vertegenwoordigende organisatie of stichting worden aangevraagd. Stichting Beeldrecht kan hierover meer informatie geven.
Wanneer is geen toestemming nodig
Indien de maker van een kunstwerk zeventig jaar of langer is overleden mag het werk zonder toestemming gereproduceerd worden. Deze termijn geldt voor alle EU-lidstaten en de Verenigde Staten, in andere landen kunnen andere termijnen gelden. Als het werk door meer dan 1 persoon is gemaakt, dan vervalt het auteursrecht op dat werk zeventig jaar na het overlijden van de langstlevende maker. Als de maker niet bekend is, dan vervalt het auteursrecht zeventig jaar nadat het werk voor het eerst openbaar gemaakt is.
Let op: een werk kan dan wel onbeschermd zijn, maar dat wil niet zeggen dat elke uitvoering daarvan dat ook is (aangenomen dat de fotograaf nog geen zeventig jaar dood is). Als een afbeelding bij een museum wordt aangevraagd dan kunnen er - ook al gaat het om een reproductie van een rechtenvrij werk - dus rechten berusten op de foto die door een fotograaf in dienst van het museum van het werk is gemaakt. Deze mogen door het museum in rekening worden gebracht.
Citaatrecht
Als een afbeelding ondergeschikt is aan het betoog waarin het is opgenomen en niet dienst als - versiering - mag het onder bepaalde voorwaarde zonder toestemming van de maker worden gebruikt. Dit kan bijvoorbeeld gelden voor een beoordeling, bespreking, kritiek of wetenschappelijke verhandeling. Essentieel is hierbij dat de bron en de maker van het werk worden vermeld, niet meer wordt geciteerd dan strikt nodig voor het doel, en dat het citaat getrouw is (liefst letterlijk). Bij twijfel geeft Beeldrecht meer informatie.
naar boven
|
|
